खेड (पुणे) : १ ऑक्टोबर २०२६
मुख्य संपादक : डॉ. निरंजन खंडागळे
सह संपादक : श्री कैलास केदारी
खेड तालुक्यातील भामा नदी खोऱ्यात पाण्याचे तीव्र संकट निर्माण झाले असून, धरण परिसरात पाणीसाठा उपलब्ध असतानाही नदीपात्र कोरडे पडल्याने शेतकऱ्यांमध्ये तीव्र नाराजी व्यक्त होत आहे. पाणीअभावी ऊस, सोयाबीनसह विविध पिके करपण्याच्या मार्गावर असून शेतकऱ्यांवर मोठे आर्थिक संकट ओढवले आहे.
पंप नदीपात्रात उघडे; सिंचन व्यवस्था ठप्प
भामा नदीपात्रातील पाणी आटल्याने सिंचनासाठी वापरण्यात येणारे पाण्याचे पंप अक्षरशः उघडे पडले आहेत. नदीत पाणी नसल्यामुळे शेतकऱ्यांची सिंचन व्यवस्था निष्प्रभ ठरत आहे. पिकांना वेळेवर पाणी मिळत नसल्याने उत्पादनावर मोठा परिणाम होण्याची भीती शेतकऱ्यांनी व्यक्त केली आहे.
धरणात पाणी, तरी नदीपात्र कोरडे का?
भामा-खेड धरणात पाणीसाठा मुबलक असल्याचे सांगितले जात असताना नदीपात्र मात्र कोरडे असल्याने शेतकऱ्यांकडून प्रश्न उपस्थित केला जात आहे. “धरणात पाणी असताना शेतीसाठी नदीत पाणी का सोडले जात नाही?” असा सवाल शेतकरी करत आहेत.
औद्योगिक वापरासाठी पाणी वळवल्याचा शेतकऱ्यांचा आरोप
भामा खोऱ्यातील काही शेतकऱ्यांनी MIDC तसेच नगरपालिका क्षेत्रांकडे पाणी वळविले जात असल्याचा आरोप केला आहे. शेतीसाठी पाणी उपलब्ध न करून औद्योगिक वापराला प्राधान्य दिले जात असल्याची भावना त्यांनी व्यक्त केली आहे. मात्र, हा आरोप प्रशासनाकडून अधिकृतरीत्या स्पष्ट झालेला नसून त्याची स्वतंत्र पडताळणी आवश्यक आहे.
काही शेतकऱ्यांनी यापुढे गंभीर आरोप करत, शेतीला पाणी न मिळाल्याने शेतकरी आर्थिकदृष्ट्या अडचणीत येतील आणि भविष्यात औद्योगिक प्रकल्पांसाठी जमिनी उपलब्ध करून घेण्याचा मार्ग मोकळा होईल, अशी भीती व्यक्त केली आहे.
दुष्काळ जाहीर; मात्र प्रत्यक्ष मदत कुठे?
शेतकऱ्यांच्या म्हणण्यानुसार, प्रशासनाने दुष्काळसदृश परिस्थितीची दखल घेतली असली तरी प्रत्यक्षात महसूल विभागातील अधिकारी किंवा संबंधित प्रशासनाचे अधिकारी पाहणीसाठी आले नसल्याची तक्रार आहे. पिकांचे नुकसान, पाण्याची उपलब्धता आणि शेतकऱ्यांच्या अडचणींची प्रत्यक्ष पाहणी करून तातडीने उपाययोजना कराव्यात, अशी मागणी होत आहे.
तातडीने नदीत पाणी सोडण्याची मागणी
पिके वाचविण्यासाठी तातडीने भामा नदीपात्रात पाणी सोडावे, पिकांच्या नुकसानीचे पंचनामे करावेत आणि बाधित शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत द्यावी, अशी मागणी शेतकऱ्यांनी केली आहे. तसेच धरणातील पाण्याचे शेती, पिण्याचे पाणी आणि औद्योगिक वापरासाठी होणारे नियोजन पारदर्शकपणे जाहीर करावे, अशीही मागणी पुढे आली आहे.
भामा खोऱ्यातील पाणीप्रश्न आता केवळ शेतीपुरता मर्यादित न राहता शेतकऱ्यांच्या उपजीविकेचा प्रश्न बनला आहे. प्रशासनाने तातडीने प्रत्यक्ष पाहणी करून वस्तुस्थिती स्पष्ट करावी आणि पाणीवाटपाबाबत ठोस निर्णय घ्यावा, अशी अपेक्षा शेतकरी व्यक्त करत आहेत.
